VITAMIN B1
Tiamin (B1) jedan je od najduže poznatih vitamina topljivih u vodi i vitamina s koenzimatskim djelovanjem. Vitamin B1 je organska molekula sastavljena od pirimidinskog i tiazolskog prstena povezanog metilenskim mostom.
Nalazimo ga u raznim vrstama hrane, neljuštenim žitaricama, kvascu, mlijeku, mesu, voću, povrću, cerealijama, orahu, sjemenkama. Brašno i pekarski proizvodi često se obogačuju vitaminom B1 i služe kao pojačani izvor.
Dnevne potrebe za vitaminom B1 su za odraslog čovjeka 1,5 mg, a potrebe ovise o apsorpciji u crijevima i sadržaju masti u prehrani. U šaranu i nekim drugim ribama nalazi se enzim tiaminaza koja uništava vitamin B1 i zato u zemljama gdje se koriste velike količine ribe u prehrani može doći do deficita vitamina B1. Kod uzimanja većih količina ugljikohidrata dolazi do veće potrebe organizma za vitaminom B1 dok celuloza povećava sintezu vitamina B1 u crijevima.Dugotrajnim kuhanjem hrane može doći do gubitka tiamina.
Slobodan tiamin lako se apsorbira u crijevima. Kod tiaminpirofosfata koji je prisutan u mesu i mlijeku potrebno je cijepanje molekule da bi došlo do apsorpcije. Nakon apsorpcije kroz crijevnu sluznicu tiamin se transportira do jetre. Alkohol inhibira apsorpciju vitamina B1.
Kod uzimanja većih količina od dnevnih potreba zasite se spremišta u tkivima i višak se pojavljuje u urinu. Kod malog unosa vitamina B1 vrlo male količine se izlučuju urinom, tako da se iz tog odnosa analizom tiamina u urinu može zaključiti koliki je unos tog vitamina u organizam.
Tiamin ima važnu ulogu u metabolizmu ugljikohidrata. Sudjeluje kao koenzim ezima koji katalizira dekarboksilaciju a-ketokiselina. Potreban za iskorištavanje pentoza u heksoza monofosfatnom ciklusu. Tiamin i njegovi esteri nalaze se u aksonima živaca.
Povećane potrebe za vitaminom B1 su kod alkoholičara, groznice, gastrektomije, bolesti jetre i žuči, hipertireodizma, dugotrajnih infekcija i dugotrajnog stresa.
Glavni simptomi kod deficita B1 su oboljenje beri-beri, zatim smetnje u rastu, neurotske smetnje, umor, gubitak tjelesne težine, gubitak refleksa, cirkulatorne i srčane smetnje, mentalne smetnje, depresija, razdražljivost, gubitak memorije i atrofija mišića i ekstremiteta.
Kod predoziranja vitaminom B1 dolazi do ograničenog toksičnog djelovanja.
Na tržištu se nalazi veliki broj dijetetskih proizvoda osim onih multivitaminskih i onih koji sadrže vitamine grupe B. Kod tih proizvoda treba obratiti pažnju na deklaraciju koja za vitamin B1 ne bi trebala prelaziti vrijednost od 3 RDA odnosno 4,5 mg po dozi koja se dnevno uzima. Sve veće količine trebale bi se uzimati jedino uz preporuku liječnika.
| Vitamini topljivi u vodi spadaju u grupu vitamina s koenzimatskim djelovanjem i kao takvi sudjeluju u večini biokemijskih reakcija u organizmu. |
|
|
Vitamini u prehrani
Vitamini topljivi u mastima
Vitamin A
Vitamin E
Vitamin D
Vitamin K
Vitamini topljivi u vodi
Vitamin C
Vitamin B1
Vitamin B2
Niacin
Vitamin B6
Pantotenska kiselina
Biotin
Folna kiselina
Cijanokobalamin
|
